Lúa đỏ hồi sinh

LUAGAO - Sau một thời gian vắng bóng trên đồng ruộng ven cửa sông, đầm phá của huyện Quảng Điền (TT- Huế), giống lúa cho gạo đỏ đã hồi sinh. Tuy sản lượng ít nhưng lúa đỏ không phải dùng thuốc, chi phí đầu tư thấp, giá gạo cao đang hứa hẹn cho nông dân một mùa vụ mới bội thu.

Đầm phá sống lại

Lúa đỏ một thời gắn với những vùng chân đất chua mặn, thấp trũng ven cửa sông, đầm phá của huyện Quảng Điền khi người dân đến định cư, khai canh lập địa, nó là nguồn lương thực không thể thiếu. Quảng Điền là huyện thuộc vùng trọng điểm SX lúa của tỉnh TT- Huế. Diện tích gieo cấy lúa hằng năm khoảng 7.000 ha, trong đó có 350 ha vùng ô trũng ven phá Tam Giang, tập trung ở hai xã Quảng Lợi và Quảng Thái.

Đây là những vùng chân đất chua mặn, trước đây nông dân chủ yếu cấy giống lúa địa phương (gạo đỏ). Mặc dù năng suất không cao, nhưng chi phí đầu tư thấp, ít sâu bệnh, không sử dụng thuốc BVTV nên có thể coi đây là sản phẩm gạo an toàn phù hợp với nhu cầu thị trường.

Lúa đỏ chống chịu tốt, không dùng thuốc BVTV, gạo sạch đang mở ra hướng đi cho 

nông dân Quảng Điền

Ông Hoàng Thảo, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Lợi cho biết: “Trước năm 1993, địa phương có khoảng 150 ha lúa cho gạo đỏ, chủ yếu tập trung ở vùng ô biền, thấp trũng. Qua thời gian, bà con nông dân đưa vào canh tác nhiều giống lúa mới năng suất cao hơn. Đến năm 2010, được sự hỗ trợ của Trường ĐH Nông lâm Huế về giống, phân bón và phổ biến kỹ thuật trồng gạo đỏ cho bà con nông dân, đưa vào phục tráng thử nghiệm với diện tích 1 ha.

Qua quá trình khảo nghiệm cho thấy, giống lúa đỏ có các đặc tính như cao cây, sinh trưởng và phát triển khá tốt trên chân đất chua mặn. Chiều cao trung bình 120 - 130 cm, phiến lá to, hạt có màu vàng cháy, bông dài, gié thưa, gạo màu đỏ, trọng lượng 1.000 hạt 25 - 26 gr, chất lượng gạo ngon, chịu chua mặn, ít sâu bệnh. Năng suất trung bình 150 - 170 kg/sào, thâm canh tốt đạt 190 - 200 kg/sào. Thời gian sinh trưởng 175 - 180 ngày, do đó chỉ thích hợp gieo cấy vụ ĐX”.

Vụ ĐX năm 2013, HTX Thắng Lợi (xã Quảng Lợi) đã đưa vào SX 7 ha lúa đỏ với 20 hộ dân tham gia trồng chủ yếu ở thôn Cổ Tháp, trong đó, có mô hình cá - lúa đỏ - vịt. Dự kiến, trong năm 2014 sẽ đưa vào trồng thêm 7 ha nữa và năm 2015 sẽ phát triển lên 30 ha. Đặc biệt, Quảng Lợi đã đưa vào trồng thử nghiệm với diện tích 4 sào lúa đỏ ở vùng rú cát cho thấy cây sinh trưởng phát triển tốt, thích ứng với đặc tính vùng đất này.

Bên cạnh đó, chương trình MTQG xây dựng NTM cũng đã hỗ trợ cho địa phương 255 triệu đồng thực hiện mô hình cá - lúa đỏ - vịt. Ông Hồ Xuân Trang, một hộ dân trồng lúa đỏ ở Quảng Lợi cho biết: “Gạo đỏ bà con trồng đã lâu, qua thời gian đưa vào SX giống lúa mới nên dần dần bà con ít trồng. Nay được hỗ trợ của UBND xã, tui đưa vào trồng 1 ha lúa đỏ, kết hợp với mô hình cá - vịt.

Tuy năng suất lúa thấp, từ 25 - 30 tạ/ha, nhưng lúa đỏ có khả năng chống chịu tốt, ít sâu bệnh, không phải dùng thuốc BVTV và đặc biệt, giá thành bán ra gấp 2 - 3 lần so với các giống lúa khác, trừ chi phí cũng lãi vài chục triệu đồng”.

Thương hiệu "Gạo đỏ Quảng Điền"

Không chỉ giá thành cao, gạo đỏ Quảng Điền còn có nguồn dinh dưỡng cao, có tác dụng về mặt y học. Thường được dùng bồi bổ cho người bệnh khi đau ốm. Để hướng gạo truyền thống ra thị trường, vừa qua, UBND tỉnh TT-Huế đã có quyết định cho Hội Nông dân huyện Quảng Điền lấy địa danh Quảng Điền làm thương hiệu gạo đỏ mang tên địa phương này.

Ông Nguyễn Văn Quang, Trạm trưởng Trạm Khuyến nông lâm ngư huyện Quảng Điền cho biết: “Thực hiện chủ trương của UBND huyện về việc khôi phục và mở rộng diện tích SX giống lúa gạo đỏ để từng bước xây dựng thương hiệu gạo an toàn của Quảng Lợi, Quảng Thái tiến tới SX theo hướng hàng hoá. Với những thành công bước đầu từ mô hình thử nghiệm tại xã Quảng Lợi, vụ ĐX 2012 -2013, Phòng Công thương huyện Quảng Điền phối hợp với Trạm Khuyến nông lâm ngư thực hiện mô hình “Khôi phục và mở rộng sản xuất lúa địa phương (gạo đỏ)”.

Theo đó, đã đưa vào trồng 2 ha lúa gạo đỏ tại HTX Tam Giang (xã Quảng Thái). Quá trình khảo nghiệm cho thấy, giống lúa này có khả năng chống chịu sâu bệnh rất tốt, không phải sử dụng thuốc BVTV và hầu như không bị nhiễm bệnh. Gạo đỏ đang được thị trường rất ưa chuộng, giá bán cao gấp 2 - 3 lần so với các loại gạo khác”. Ông Quang cho biết thêm, để hướng tới SX bền vững hơn, ngành chức năng cần có sự hỗ trợ cho người nông dân phát triển thêm diện tích lúa đỏ, tìm kiếm đầu ra bền vững cho sản phẩm.

Phân bón cho lúa vụ hè thu

LUAGAO - NHỮNG KHÁC BIỆT LÚA ĐÔNG XUÂN VÀ HÈ THU

ĐBSCL hiện có khoảng 1,7 triệu ha đất trồng lúa, trong đó diện tích lúa 3 vụ/năm (ĐX, HT và TĐ) khoảng 600.000 ha, diện tích làm lúa 1 vụ/năm (chủ yếu ven biển) khoảng 100.000 ha và khoảng 1 triệu ha trồng 2 vụ lúa/năm với 2 vụ chính là ĐX và HT.

Vụ ĐX xuống giống vào khoảng tháng 11 - 12 năm trước, thu hoạch vào tháng 3 - 4 năm sau. Đây là vụ lúa có năng suất và hiệu quả nhất bởi hội tụ được các điều kiện tự nhiên tối thích cho các quá trình sinh trưởng và phát triển của cây lúa. Vụ HT tiếp theo vụ ĐX nhưng phải căn ke sao cho thời điểm thu hoạch lúa vụ này không quá 15/8, bởi sau thời điểm đấy rất dễ bị lụt.

Bị bó hẹp trong khung thời vụ như thế nên so với vụ ĐX, lúa vụ HT có những bất lợi sau:

- Phải xuống giống trong điều kiện nắng nóng xen kẽ với những cơn mưa đầu mùa nên rất dễ bị xì phèn.

- Không có đủ thời gian để phơi đất, cày ải nên rất dễ bị nhiễm độc hữu cơ.

- Cây sinh trưởng trong điều kiện mùa mưa, trời nhiều mây, lượng bức xạ kém, chênh lệch nhiệt độ ngày đêm không cao nên năng suất lúa không cao.

- Nắng nóng và mưa nhiều nên dễ thất thoát phân bón

NHỮNG LƯU Ý KHI BÓN PHÂN VỤ HT

Bởi có những bất lợi như trên nên so với lúa vụ ĐX, việc bón phân cho lúa vụ HT cũng những điểm khác biệt và lưu ý như sau:

- Nhu cầu phân bón, nhất là phân đạm cho lúa vụ HT thấp hơn vụ ĐX. Thông thường để đạt năng suất từ 6,5 tấn/ha trở lên, lúa vụ ĐX ở ĐBSCL cần bón 90 - 100 kg N (tương đương khoảng 195 - 215 kg urê) thì lúa vụ HT chỉ cần bón 75 - 85 kg N (tương đương khoảng 165 - 185 kg urê).

- Cần bón nhiều phân lân hơn: Với lúa vụ ĐX chỉ cần bón 35 - 40 kg P2O5 (tương đương khoảng 215 - 250 kg lân supe) nhưng với lúa vụ HT phải bón nhiều lân hơn bởi đất dễ bị xì phèn khiến cho một lượng lân không nhỏ khi gặp các cation Al và Fe sẽ bị biến thành dạng khó tiêu. Lượng khuyến cáo là 40 - 50 kg P2O5 (tương đương khoảng 250 - 315 kg lân supe), thậm chí trên đất phèn nặng phải bón tới 60 kg P2O5 (tương đương khoảng 375 kg lân supe).

- Lượng phân kali có thể giữ nguyên như lượng bón cho lúa vụ ĐX (40 - 45 kg K2O, tương đương 65 - 75 kg KCl).

- Trên chân đất phèn nặng như Đồng Tháp Mười, tứ giác Long Xuyên có thể phải bón thêm vôi với liều lượng khoảng 200 - 300 kg/ha.

- Cần cảnh giác với việc bón thừa phân đạm: Do trời nóng, hạn nên nhiều khi bón phân đạm nhưng không thấy hiệu quả rõ rệt nên dễ lầm tưởng rằng bón ít nên bón bổ sung thêm. Hệ quả là dư đạm và cây sẽ bộc phát khi có mưa.

ĐẦU TRÂU - PHÂN HIỆU QUẢ NHẤT VỤ HT

Do các đặc điểm thời tiết và sinh lý cây trồng như đã nói ở trên giá thành lúa vụ HT thường cao. Để người nông dân có được lợi nhuận thì việc giảm chi phí, trong đó chi phí về phân bón là quan trọng bởi phân bón chiếm tới 30 - 35% tổng chi phí.

Lấy ví dụ, với urê bình thường thì lượng sử dụng bình quân cho mỗi ha là khoảng 175 kg, nhưng nếu dùng phân đạm hạt vàng Đầu trâu 46A+ của Bình Điền thì chỉ cần 130 kg, giảm 35 kg. Giảm phân nhưng năng suất vẫn không giảm nhờ trong đạm hạt vàng 46A+ có hoạt chất Agrotain, chống được việc thất thoát đạm do bay hơi.

Tương tự nếu dùng DAP thông thường thì cần khoảng 100 kg/ha nhưng nếu dùng Lân Đầu trâu 46P+ thì chỉ cần 75 kg bởi trong Lân Đầu trâu 46P+ có hoạt chất Avail ngăn cản quá trình tiếp xúc giữa các cation Al, FE với HPO4 nên việc cố định Lân bởi phèn đã không xảy ra. Agrotain và Avail đều là thành tựu nông hóa mới nhất của Mỹ được Bình Điền độc quyền nhập khẩu ở VN và Đông Nam Á.

Những năm trước năm 2000, nông dân ĐBSCL ven sông Tiền, sông Hậu rất chuộng dùng phân NPK 16.16.8.13S của Philippines nhờ tính hiệu quả cao của nó. Tuy nhiên việc có hàm lượng lưu huỳnh cao trong phân đã tích lũy đáng kể lượng lưu huỳnh trong đất gây ngộ độc cho cây nên hiệu quả NPK16.16.8.13S giảm dần. Khắc phục tồn tại trên, Bình Điền có công nghệ sản xuất urê hóa lỏng, hàm lượng S trong phân giảm xuống chỉ còn dưới 5%.

Tiếp thu nhanh thành tựu mới của kỹ nghệ nông hóa của các nước phát triển, Bình Điền đã SX cho ra sản phẩm phân chuyên dùng Lúa 1, Lúa 2 bón cho lúa HT rất có hiệu quả bởi ngoài Agrotain và Avail, còn sử dụng Penax, sản phẩm của Cộng hòa liên bang Đức khiến cho tính chống chịu của Lúa tốt hơn trong điều kiện thời tiết khó khăn.

Công ty CP Phân bón Bình Điền đã tham gia tài trợ cho nhiều cánh đồng mẫu lớn suốt từ Bắc tới Nam. Chỉ riêng từ Bình Thuận trở vào, diện tích cánh đồng mẫu lớn do Bình Điền tài trợ đã lên tới 8.000 ha.

Thực tiễn chỉ đạo kỹ thuật bón phân ở các mô hình cánh đồng mẫu lớn ở Tây Ninh, khu vực sông Vàm Cỏ giáp với Long An, các nhà nông và các kỹ sư Bình Điền rút ra kinh nghiệm, đối với những ruộng bị nhiễm phèn nặng thì trong 2 lần bón 1 và 2 nên giảm 3 kg phân chuyên dùng lúa 1 và thêm vào 3 kg Lân Đầu trâu 46P+ thì hiệu quả sẽ cao hơn.

(Diễn giả: TS Chu Văn Hách, Viện Nghiên cứu Lúa ĐBSCL; TS Đỗ Minh Nhựt, PGĐ Sở NN-PTNT Kiên Giang; ThS. Phan Văn Tâm, Cty CP Phân bón Bình Điền)

Theo Báo NNVN